\documentclass[a4paper,12pt]{article}
\usepackage{polski}
\usepackage[latin2]{inputenc}
\usepackage{anysize}
\usepackage{indentfirst}
\usepackage{hyperref}
\marginsize{2.5cm}{2.5cm}{3cm}{3cm}

\clubpenalty	10000
\widowpenalty	10000
\brokenpenalty	10000
\sloppy

\newcommand{\dlg}{\par---\kern.5em}

\hypersetup{
	pdftitle={SUTRA DIAMENTOWA},
	pdfcreator={mahajana.net},
}

\begin{document}

\begin{center}
	{\Huge
		{\bf SUTRA DIAMENTOWA}\\
		WADŻRACZEDIKA PRADŻNIA PARAMITA
	\par}
\end{center}

\addvspace{2\baselineskip}



Tak słyszałem. Buddha przebywał w~Śrawasti, w~lasku Dżety,
w~ogrodzie Anathapindiki, wraz z~wielkim zgromadzeniem ponad tysiąc
dwustu pięćdziesięciu mnichów.

Pewnego dnia, w~porze posiłku, Czczony Przez Świat włożył
szaty, wziął miskę i~udał się do wielkiego miasta Śrawasti, by
żebrać o~pożywienie. Chodził od drzwi do drzwi, zgodnie ze
zwyczajem, a~potem powrócił i~spożył posiłek. Kiedy skończył,
odłożył szatę i~miskę żebraczą, umył stopy, przygotował swe
miejsce i~usiadł.

A~był pośród zgromadzenia starszy Subhuti. Powstał ze swego
miejsca, odkrył prawe ramię, uklęknął na prawym kolanie
i~z~głębokim szacunkiem, unosząc złożone dłonie, rzekł do Buddhy:

\dlg O Czczony Przez Świat, jak cudownie, że Tathagata pamięta
o~wszystkich Bodhisattwach Mahasattwach, prowadząc i~pouczając
ich! O~Czczony Przez Świat, jeśli mężczyzna lub kobieta wielkiej
cnoty poszukują Najwyższego Nieprześcignionego Oświecenia, co
powinni czynić i~jak mają kontrolować swe myśli?

Buddha rzekł:

\dlg Dobrze, dobrze, Subhuti, tak właśnie jest, jak rzekłeś!
Tathagata troszczy się o~wszystkich Bodhisattwów Mahasattwów,
prowadzi ich i~poucza. Słuchaj teraz i~weź me słowa do serca:
ogłoszę ci, co mężczyzna i~kobieta wielkiej cnoty, szukający
Najwyższego Nieprześcignionego Oświecenia, powinni czynić i~jak
mają kontrolować swe myśli.

\dlg O Czczony Przez Świat, z~radością czekam, by tego
wysłuchać~-- powiedział Subhuti.

Rzekł Buddha:

\dlg O Subhuti, wszyscy Bodhisattwowie Mahasattwowie powinni
ćwiczyć swe myśli tak oto: Wszystkie jakiekolwiek żywe istoty,
narodzone z~jaja, narodzone z~łona, narodzone z~wilgoci, cudownie
narodzone, z~formą i~bez formy, myślące i~niemyślące oraz ani
myślące ani niemyślące, wszystkie je wiodę do Wyzwolenia Nirwany.
A~jednak choć niezmierzona, nieprzeliczona, bezgraniczna liczba
istot jest wyzwalana, naprawdę żadna istota wyzwolona nie
została. A~dlaczego? Bowiem, Subhuti, jeśli Bodhisattwa hołubi
fałszywe pojęcia jaźni, istoty, duszy i~osoby, nie jest
prawdziwym Bodhisattwą.

Ponadto, Subhuti, w~tej praktyce dawania Bodhisattwa nie jest
związany z~czymkolwiek. Praktykuje dawanie bez względu na wygląd,
bez względu na dźwięki, zapachy, smaki, dotyki czy jakiekolwiek
dharmy. Tak właśnie Bodhisattwa praktykuje dawanie bez
przywiązania umysłu ku jakiemukolwiek fałszywemu pojęciu formy.
A~dlaczego? Bowiem gdy umysł Bodhisattwy podczas praktyki dawania
nie jest przywiązany ku czemukolwiek, jego zasługa będzie nie do
pojęcia, nie do zmierzenia. Jak myślisz, Subhuti, czy mógłbyś
zmierzyć całą przestrzeń na wschodzie?

\dlg Nie mógłbym, o~Panie!

\dlg Jak myślisz, Subhuti, czy mógłbyś zmierzyć całą przestrzeń
na południu, zachodzie, północy, wschodzie, wszystkich dziesięciu
kierunkach?

\dlg Nie mógłbym, o~Panie!

\dlg Tak właśnie, Subhuti, nie do pojęcia, nie do wymierzenia
jest zasługa Bodhisattwy, praktykującego dawanie bez
jakiegokolwiek przywiązania do wyglądów. Tak oto Bodhisattwowie
muszą trwać w~tej nauce.

O~Subhuti, czy rozpoznasz Tathagatę przez jego cielesne formy?
O~nie, Czczony przez Świat, Tathagata nie może być tak
rozpoznany. A~dlaczego? Bowiem Tathagata głosi, iż cielesna forma
nie jest rzeczywistą formą.

Rzekł Buddha:

\dlg O Subhuti, wszystko posiadające formę jest nierzeczywiste.
Jeśli nierzeczywistość wszystkich form jest dostrzeżona,
Tathagata zostaje rozpoznany.

Rzekł do Buddhy Subhuti:

\dlg O Czczony przez Świat, czyż znajdą się ludzie, którzy
rozwiną prawdziwą wiarę w~słowa tej nauki, gdy będzie im
wyjaśniana?

Rzekł Buddha:

\dlg Nie mów tak, nie mów, Subhuti! I~przy końcu ostatniego
pięćsetlecia po odejściu Tathagaty będą ludzie zachowujący
prawość, spełniający dobre czyny, bogaci w~zasługi, którzy
słysząc te nauki rozwiną wiarę i~urzeczywistnią Prawdę. Wiedz, że
swych korzeni dobra nie umiejscowią tylko przy jednym, dwóch,
trzech, czterech lub pięciu Buddhach, lecz przy niezliczonych
tysiącach i~dziesiątkach tysięcy Buddhów. Gdy usłyszą te zdania,
wytryśnie w~nich źródło czystej wiary, a~Tathagata zna ich
i~widzi wszystkich. Osiągną oni nie do wymierzenia zasługi.
A~dlaczego? Bowiem ludzie ci porzucą fałszywe pojęcia jaźni,
istoty, duszy i~osoby, Dharmy i~Nie-Dharmy. A~dlaczego? Jeśliby
ich umysły trzymały się form, chwytaliby pojęcia jaźni, istoty,
duszy i~osoby. Jeśliby ich umysły trzymały się Dharmy, chwytaliby
pojęcia jaźni, istoty, duszy i~osoby. Jeśliby ich umysły trzymały
się Nie-Dharmy, chwytaliby pojęcia jaźni, istoty, duszy i~osoby.
Dlatego nie należy hołubić ani utrzymywać pojęcia Dharmy, tak
samo jak i~Nie-Dharmy. Oto dlaczego Tathagata zawsze naucza: Moja
nauka Dharmy jak trawa ma być przyjmowana! Nawet Dharma ma być
porzucona, a~cóż dopiero Nie-Dharma.

Jak myślisz, Subhuti, czy jest jakaś Dharma, którą Tathagata
osiągnął jako Najwyższe Oświecenie i~czy wykładał Tathagata jakąś
Dharmę?

Odrzekł Subhuti:

\dlg Tak jak rozumiem, znaczenie nauki Buddhy nie ma ustalonej
Dharmy zwanej Najwyższym Oświeceniem i~nie ma również ustalonej
Dharmy, którą Tathagata by wykładał. A~dlaczego? Bowiem Dharma
wykładana przez Tathagatę nie może być uchwycona ani wyrażona~--
nie jest Dharmą ani Nie-Dharmą. A~dlaczego? Bowiem ta nie do
wypowiedzenia Wieczna Dharma jest korzeniem wszystkiego.

\dlg Jak myślisz, Subhuti, gdyby ktoś wypełnił cały Wszechświat
siedmioma skarbami i~złożył je wszystkie w~darze, to czy
osiągnąłby wielką zasługę?

Odrzekł Subhuti:

\dlg Bardzo wielką, o~Czczony przez Świat! A~dlaczego? Bowiem
ta zasługa nie posiada natury zasługi i~dlatego Tathagata zwie ją
wielką.

\dlg A jednak, Subhuti, gdyby ktoś wziął do serca choćby jedną
gathę z~tej sutry, nauczał jej i~wyjaśniał ją innym, jego zasługa
byłaby większa. A~dlaczego? Bowiem, Subhuti, wszyscy Buddhowie
i~ich Dharmy Najwyższego Oświecenia mają źródło w~tej sutrze.
Jednakże, Subhuti, ci tak zwani Buddhowie i~Dharmy nie są
rzeczywistymi Buddhami i~Dharmami.

Jak myślisz, Subhuti, gdyby człowiek miał ciało jak góra
Sumeru, czy byłoby ono wielkie?

Odrzekł Subhuti:

\dlg Bardzo wielkie, o~Czczony przez Świat. A~dlaczego? Bowiem
Buddha głosi, iż nie jest to rzeczywiste ciało, lecz jest tylko
zwane wielkim ciałem.

\dlg O Subhuti, gdyby istniało tyle rzek Ganges, ile jest
ziaren piasku w~wielkiej rzece Ganges, to czy wiele byłoby w~nich
piasku?

Odrzekł Subhuti:

\dlg Bardzo wiele, o~Czczony przez Świat! Samych rzek Ganges
nieprzeliczoność, a~cóż dopiero w~nich piasku.

\dlg O Subhuti, ogłoszę ci prawdę. Gdyby mężczyzna lub kobieta
wielkiej cnoty wypełnili siedmioma skarbami tak wielką ilość
wszechświatów, jak wielka jest liczba ziaren piasku w~tych
rzekach, i~złożyli to wszystko w~darze, to czy zasługa ta byłaby
wielka?

Odrzekł Subhuti:

\dlg Bardzo wielka, o~Czczony przez Świat!

Rzekł Buddha:

\dlg O Subhuti, gdy mężczyzna lub kobieta wielkiej cnoty
przyjmie i~zatrzyma w~sercu choćby jedną gathę z~tej sutry
i~będzie nauczać jej i~przedstawiać ją innym, to zasługa ta będzie
większa.

Co więcej, to miejsce ziemi, gdzie ta sutra czy nawet jedna
jej gatha będzie przedstawiana, wiedz, o~Subhuti, powinno być
czczone ofiarami przez dewy, ludzi i~asurów, podobnie jak stupa
lub świątynia Buddhy. Tym bardziej, jeśli ktoś tę sutrę
przyjmuje, trzyma w~sercu, czyta i~recytuje ją całą!

O~Subhuti, ktoś taki osiąga najwyższą i~najcudowniejszą
Dharmę. Tam, gdzie ta Święta sutra się znajdzie~-- Buddha i~jego
czcigodni uczniowie będą również obecni.

Wtedy Subhuti spytał Buddhę tak:

\dlg O Czczony przez Świat, jaka nazwa jest dana tej sutrze
i~jak powinniśmy przyjmować ją i~zachowywać w~umyśle?

Rzekł Buddha:

\dlg Ta sutra ma być zwana Diament Doskonałej Mądrości. Pod tą
nazwą powinna być przyjmowana i~zachowywana. A~dlaczego? Bowiem,
Subhuti, Pradźnia Paramita głoszona przez Buddhę nie jest
Pradźnią Paramitą, lecz jest tylko tak zwana. Jak myślisz,
Subhuti, czy Tathagata głosi Dharmę?

Odrzekł Subhuti:

\dlg O Czczony przez Świat, Tathagata nie głosi niczego.

\dlg A jak myślisz, Subhuti, czy wiele jest cząstek prochu we
wszechświecie?

Odrzekł Subhuti:

\dlg W istocie wiele, o~Czczony przez Świat!

\dlg O Subhuti, Tathagata głosi, iż te wszystkie cząstki prochu
nie są rzeczywiste, lecz są tylko zwane cząstkami prochu.
Tathagata głosi, iż wszechświat nie jest rzeczywisty, lecz jest
tylko zwany wszechświatem.

Jak myślisz, Subhuti, czy Tathagata może być rozpoznany przez
swoje trzydzieści dwa znamiona?

\dlg O nie, Czczony przez Świat. Tathagata nie może być tak
rozpoznany. A~dlaczego? Bowiem Tathagata mówi, że rzeczywiście
one nie istnieją, są tylko zwane ,,trzydziestu dwu fizycznymi
znamionami''.

\dlg O Subhuti, gdyby mężczyzna lub kobieta wielkiej cnoty na
praktykę dawania poświęcili tak wiele żywotów, jak wiele jest
ziaren piasku w~Gangesie, i~gdyby, z~drugiej strony, ktoś przyjął
i~zachował w~sercu choćby jedną gathę z~tej sutry i~przedstawiał
ją innym, to jego zasługa byłaby większa.

Wówczas Subhuti, słuchając sutry, uchwycił głębokie znaczenie
i~został poruszony do łez. Rzekł Buddzie:

\dlg Jak cudownie, o~Czczony przez Świat, że Buddha wygłosił tę
tak głęboką sutrę. Odkąd osiągnąłem oko mądrości, nie słyszałem
takiej sutry. O~Czczony przez Świat, jeśli ktoś słuchając tej
sutry uwierzy w~swój jasny i~czysty umysł, urzeczywistni
rzeczywistość. Powinniśmy wiedzieć, że ktoś taki osiągnie
najwyższą i~najcudowniejszą zasługę. O~Czczony przez Świat, ta
Rzeczywistość nie jest Rzeczywistością, lecz Tathagata zwie ją
Rzeczywistością.

O~Czczony przez Świat, gdy teraz słuchałem tej sutry, bez
trudu uwierzyłem, zrozumiałem, przyjąłem i~pozostałem przy niej,
lecz w~ostatniej epoce, w~ostatnich pięciuset latach, jeśli
znajdzie się człowiek, który słuchając tej sutry uwierzy,
zrozumie, przyjmie i~pozostanie przy niej, to będzie to doprawdy
rzadkie. A~dlaczego? Ponieważ ktoś taki nie będzie więcej trzymał
się pojęcia jaźni, istoty, duszy i~osoby. A~dlaczego? Ponieważ
formy jaźni, istoty, duszy i~osoby nie są rzeczywiście formami.
A~dlaczego? Bowiem ci, którzy porzucili rozróżnianie wszelkich
form, zwani są Buddhami.

Rzekł Buddha:

\dlg Właśnie tak, właśnie tak, Subhuti! Jeśli ktoś słuchający
tej sutry nie będzie nią przerażony, wypełniony lękiem i~grozą,
wiedz, o~Subhuti, że ktoś taki będzie doprawdy rzadkością.
A~dlaczego? Ponieważ, Subhuti, Tathagata głosi, iż pierwsza
z~Paramit jest tylko zwana pierwszą z~Paramit.

O~Subhuti, podobnie Tathagata głosi, iż Paramita Cierpliwości
nie istnieje, lecz jest tylko zwana pierwszą z~Paramit.
A~dlaczego? Ponieważ, o~Subhuti, gdy w~przeszłości Kaliradża
rozrywał moje ciało, nie było wówczas we mnie pojęcia jaźni,
istoty, duszy lub osoby. A~dlaczego? Ponieważ w~przeszłości, gdy
ciało było ćwiartowane, gdybym wciąż trzymał się pojęć jaźni,
istoty, duszy i~osoby, wówczas uczucia gniewu i~nienawiści
powstałyby we mnie. O~Subhuti, pamiętam również z~przeszłości, że
podczas moich wcześniejszych pięciuset żywotów byłem ascetą
praktykującym cierpliwość i~wtedy także nie trzymałem się pojęć
jaźni, istoty, duszy i~osoby. Tak więc, Subhuti, Bodhisattwowie
powinni porzucić wszelkie pojęcia form i~rozwinąć Umysł
Najwyższego Oświecenia. Ich umysły nie powinny przebywać
w~wyglądach, dźwiękach, zapachach, smakach, dotykach ani w~tym, co
umysł chwyta. Ich umysły nie powinny przebywać nigdzie. Gdyby
umysły ich przebywały w~czymś, trwaliby w~błędzie. Oto dlaczego
Buddha mówi, że umysł Bodhisattwy nie powinien przebywać
w~wyglądzie, gdy praktykuje dawanie. O~Subhuti, wszyscy
Bodhisattwowie tak właśnie powinni ofiarowywać dary dla dobra
wszystkich odczuwających istot. Tathagata głosi o~wyglądach,
które nie są wyglądami i~o odczuwających istotach, które nie są
odczuwającymi istotami. O~Subhuti, słowa Tathagaty są prawdziwe
i~zgodne z~rzeczywistością. Są to słowa ostateczne, nie ma w~nich
fałszu ani herezji. O~Subhuti, Dharma osiągnięta przez Tathagatę
nie jest ani rzeczywista, ani nierzeczywista.

O~Subhuti, jeśli Bodhisattwa praktykuje dawanie z~umysłem
przebywającym w~dharmach, jest jak człowiek błądzący w~ciemności,
który nie widzi niczego. Jeśli jednak Bodhisattwa praktykuje
dawanie z~umysłem nie przebywającym w~żadnej rzeczy, jest jak
człowiek z~otwartymi oczami, widzący wszystko jak w~blasku
słońca.

O~Subhuti, w~przyszłości ci mężczyźni lub kobiety wielkiej
cnoty, którzy przyjmą, zatrzymają w~umyśle, będą czytać
i~recytować tę sutrę, będą zobaczeni i~rozpoznani przez Tathagatę,
przez jego mądrość Buddhy, i~osiągną oni niezmierzone
i~bezgraniczne zasługi.

O~Subhuti, gdyby mężczyzna lub kobieta wielkiej cnoty
poświęcili na praktykę dawania tak wiele żywotów, jak wiele jest
ziaren piasku w~Gangesie, i~choćby czynili to rankiem, w~południe
i~wieczorem, kontynuując to przez niezliczone eony, to jednak,
gdyby ktoś przez słuchanie tej sutry uwierzył w~swój własny umysł
bez żadnych wątpliwości, to jego zasługi przewyższą zasługi
tamtych. A~cóż dopiero, gdyby ta sutra była przepisywana,
zachowywana, czytana, recytowana i~przedstawiana innym!

O~Subhuti, zaprawdę zasługi wynikające z~tej sutry nie są do
pojęcia, są bezcenne i~bezgraniczne. Tathagata głosi ją dla
wstępujących w~Mahajanę i~w najwyższą Janę. Gdy ktoś ją
przyjmuje, zachowuje w~umyśle, czyta, recytuje i~szeroko
przedstawia innym, to osiąga niewyrażalne, nie do pojęcia
zasługi, bez miary i~granic, a~Tathagata zna go i~widzi. Ktoś
taki poniesie Najwyższe Oświecenie Tathagaty. A~dlaczego?
Ponieważ, Subhuti, ci którzy znajdują zadowolenie w~Hinajanie
i~ci którzy utrzymują pojęcia jaźni, istoty, duszy i~osoby, nie
będą w~stanie słuchać, przyjmować, zachowywać w~umyśle, czytać
i~recytować tej sutry ani przedstawiać jej innym.

O~Subhuti, gdziekolwiek ta sutra by się znalazła, tam
wszystkie światy dewów, ludzi i~asurów powinny składać ofiary,
i~wiedz, że to miejsce jak stupa powinno być czczone nabożeństwami
i~okrążeniami, ofiarami kadzidła i~kwiatów.

Ponadto, Subhuti, gdy mężczyzna lub kobieta wielkiej cnoty,
którzy przyjmują, zachowują w~umyśle, czytają i~recytują tę
sutrę, są upokarzani przez innych, to ktoś taki zmuszony do
cierpienia złego losu w~zapłacie swoich przeszłych grzechów,
a~którego karmiczne grzechy zostają teraz wykorzenione przez
upokorzenia od innych, osiągnie Najwyższe Oświecenie.

O~Subhuti, pamiętam, że w~niezliczonych przeszłych eonach
przed pojawieniem się Buddhy Dipankary napotkałem osiemdziesiąt
cztery tysiące miliardów Buddhów, którym składałem ofiary
i~którym służyłem bez zarzutu. A~jednak, jeśliby ktoś w~ostatnim
okresie kalpy Buddhy przyjął, zatrzymał w~umyśle, czytał
i~recytował tę sutrę, to jego zasługi przewyższą moje, wynikające
z~ofiar czynionych Buddhom, moje nie mogą być nawet uważane za
setną, tysięczną, dziesięciotysięczną czy stutysięczną część
tego. W~istocie żadne wyliczenie ani porównanie nie jest
możliwe.

O~Subhuti, jeśli w~ostatnim okresie kalpy Buddhy mężczyzna lub
kobieta wielkiej cnoty przyjmie, zatrzyma w~umyśle, będzie czytać
i~recytować tę sutrę, to moje pełne przedstawienie zasług tej
osoby wzbudziłoby pomieszanie, wątpienie i~niewiarę w~umysłach
wszystkich słuchaczy. Wiedz, Subhuti, że znaczenie tej sutry jest
nie do pojęcia, tak jak i~owoc jej nagrody.

Wówczas Subhuti spytał Buddhę:

\dlg O Czczony przez Świat, jeśli mężczyzna lub kobieta
wielkiej cnoty są zdecydowani rozwijać Umysł Najwyższego
Oświecenia, to jak powinni utrzymywać swe umysły, jak powinni je
ujarzmiać?

Rzekł Buddha:

\dlg Mężczyzna lub kobieta wielkiej cnoty, zdecydowani rozwijać
Umysł Najwyższego Oświecenia, powinni go rozwijać tak: ,,Muszę
wyzwolić wszystkie żyjące istoty, a~jednak, choć wszystkie istoty
są wyzwalane, doprawdy żadna istota wyzwolona nie zostaje''.
A~dlaczego? Jeśli bowiem, Subhuti, Bodhisattwa trzyma się pojęcia
jaźni, istoty, duszy i~osoby, to nie jest Bodhisattwą.
A~dlaczego? Ponieważ, O~Subhuti, nie istnieje rzeczywiście Dharma,
która by mogła rozwinąć Umysł Najwyższego Oświecenia.

A~jak myślisz, Subhuti, gdy Tathagata był z~Buddhą Dipankarą,
czy posiadł jakąś Dharmę, dzięki której osiągnął Najwyższe
Oświecenie?

\dlg O nie, Czczony przez Świat. Tak jak rozumiem znaczenie
nauki Buddhy, gdy był on z~Buddhą Dipankarą, nie posiadł żadnej
Dharmy, dzięki której osiągnął Najwyższe Oświecenie.

Rzekł Buddha:

\dlg Właśnie tak, właśnie tak, o~Subhuti! Nie było rzeczywiście
żadnej Dharmy, dzięki której Tathagata osiągnął Najwyższe
Oświecenie. O~Subhuti, gdyby było coś takiego, Buddha Dipankara
nie mógłby mi powiedzieć: ,,W twoim przyszłym życiu staniesz się
Buddhą zwanym Siakiamunim''. A~dlaczego? Ponieważ TATHAGATA to
znaczy takość wszystkich Dharm. Jeśli mówi ktoś: ,,Tathagata
osiągnął Najwyższe Oświecenie'', to wiedz, o~Subhuti, iż nie ma
żadnej Dharmy, dzięki której by je osiągnął, ponieważ Oświecenie
samo w~sobie nie jest ani rzeczywiste, ani nierzeczywiste. To
dlatego Tathagata głosi, iż wszystkie Dharmy są Dharmami Buddhy.
O~Subhuti, te tak zwane Dharmy nie istnieją, są tylko zwane
Dharmami.

O~Subhuti, załóżmy, że jest człowiek, którego ciało jest
wielkie...

Odrzekł Subhuti:

\dlg O Czczony przez Świat, wielkie ciało, o~którym mówi
Tathagata, nie jest wielkie, lecz jest tylko zwane wielkim
ciałem.

\dlg O Subhuti, podobnie, kiedy Bodhisattwa mówi: ,,Muszę
wyzwolić niezliczone żyjące istoty'', nie może być zwany
Bodhisattwą. A~dlaczego? Ponieważ w~rzeczywistości nie istnieje
żadna Dharma zwana stanem Bodhisattwy. Dlatego mówi Buddha:
,,Pośród wszystkich dharm nie ma żadnej, która by posiadała jaźń,
istotę, duszę lub osobę''. O~Subhuti, jeśli Bodhisattwa mówi:
,,Muszę być ozdobą krain Buddhy'', nie może być zwany
Bodhisattwą. A~dlaczego? Bowiem Tathagata głosi, iż takie
ozdabianie nie istnieje, lecz jest tylko zwane ozdabianiem.

O~Subhuti, gdy Bodhisattwa jest zupełnie biegły
w~nierzeczywistości jaźni i~dharm, wówczas Tathagata zwie go
prawdziwym Bodhisattwą.

Jak myślisz, Subhuti, czy Tathagata posiada ludzkie oczy?

\dlg O tak, Czczony przez Świat, Tathagata posiada ludzkie
oczy.

\dlg Jak myślisz, Subhuti, czy Tathagata posiada oczy dewy?

\dlg O tak, Czczony przez Świat, Tathagata posiada oczy
dewy.

\dlg Jak myślisz, Subhuti, czy Tathagata posiada oczy
mądrości?

\dlg O tak, Czczony przez Świat, Tathagata posiada oczy
mądrości,

\dlg Jak myślisz, Subhuti, czy Tathagata posiada oczy
Dharmy?

\dlg O tak, Czczony przez Świat, Tathagata posiada oczy
Dharmy.

\dlg Jak myślisz, Subhuti, czy Tathagata posiada oczy
Buddhy?

\dlg O tak, Czczony przez Świat, Tathagata posiada oczy
Buddhy.

\dlg O Subhuti, jak myślisz, czy Tathagata mówił, że ziarna
piasku w~Gangesie są ziarnami piasku?

\dlg O tak, Czczony przez Świat, Tathagata mówił, że są one
ziarnami piasku.

\dlg O Subhuti, jak myślisz, gdyby było tak wiele rzek Ganges,
jak wiele jest ziaren pisku w~Gangesie, i~gdyby było tak wiele
krain Buddhy, jak wiele jest ziaren piasku w~tych wszystkich
rzekach Ganges, to czy wiele byłoby takich systemów światów?

\dlg O wiele, Czczony przez Świat!

Rzekł Buddha:

\dlg Żyjące istoty w~tych wszystkich systemach światów mają
wiele różnych umysłów, które wszystkie są znane Tathagacie.
A~dlaczego? Ponieważ umysły, o~których mówi Tathagata, nie są
umysłami, lecz są tylko zwane umysłami. A~dlaczego? Bowiem
Subhuti, ani przeszły, ani obecny, ani przyszły umysł nie może
być odnaleziony.

\dlg Jak myślisz, Subhuti, gdyby ktoś wypełnił cały wszechświat
siedmioma skarbami i~ofiarował to wszystko w~swej praktyce
dawania, czy byłoby to dobrą przyczyną osiągnięcia wielkiej
zasługi?

\dlg O tak, Czczony przez Świat, ponieważ ta dobra przyczyna
powodowałaby osiągnięcie wielkiej zasługi.

\dlg O Subhuti, gdyby ta zasługa była rzeczywista, Tathagata
nie nazwałby jej wielką. Mówił tak o~niej, ponieważ jest
nie-zasługą.

Jak myślisz, Subhuti, czy Buddha może być rozpoznany przez
swoje zupełnie doskonałe fizyczne ciało?

\dlg O nie, Czczony przez Świat, Tathagata nie może być tak
rozpoznany. A~dlaczego? Ponieważ Buddha mówi, że zupełnie
doskonałe fizyczne ciało nie istnieje, lecz jest tylko zwane
zupełnie doskonałym.

\dlg Jak myślisz, Subhuti, czy Tathagata może być rozpoznany
przez swoje zupełnie doskonałe kształty?

\dlg O nie, Czczony przez Świat, Tathagata nie może być tak
rozpoznany, ponieważ Tathagata mówi, że zupełnie doskonałe formy
nie istnieją, są tylko zwane zupełnie doskonałymi formami.

\dlg O Subhuti, nie mów, że Tathagata myśli: ,,Ja muszę
przedstawić Dharmę''. Nie utrzymuj takiej myśli. A~dlaczego?
Bowiem jeśli ktokolwiek mówiłby tak, byłby rzeczywiście oszczercą
Buddhy i~nie mógłby pojąć mej nauki. O~Subhuti, gdy Tathagata
przedstawia Dharmę, to w~rzeczywistości żadna Dharma nie jest
nauczana: jest to tylko zwane nauczaniem Dharmy.

Wówczas mądry Subhuti spytał Buddhę:

\dlg O Czczony przez Świat, czy w~przyszłych wiekach istnieć
będą żyjące istoty, które uwierzą w~tę Dharmę, gdy będą ją
słyszeć?

Rzekł Buddha:

\dlg O Subhuti, żyjące istoty nie są żyjącymi ani nie-żyjącymi
istotami. A~dlaczego? Bowiem Tathagata mówi, iż te żyjące istoty
nie istnieją, lecz są tylko zwane żyjącymi istotami.

Subhuti rzekł do Buddhy:

\dlg O Czczony przez Świat, czy Twoje osiągnięcie Najwyższego
Oświecenia oznacza nieosiągnięcie niczego takiego?

Buddha odpowiedział:

\dlg Właśnie tak, właśnie tak, Subhuti! Nie osiągnąłem nawet
najmniejszej Dharmy z~Najwyższego Oświecenia i~to właśnie zwane
jest Najwyższym Oświeceniem.

Co więcej, Subhuti, ta Dharma jest wszechobecna
i~niepodzielna, dlatego jest zwana Najwyższym Oświeceniem. Praktyka
wszystkich dobrych cnót, bycie wolnym od przywiązania do jaźni,
istoty, duszy i~osoby przynosi osiągnięcie Najwyższego
Oświecenia.

O~Subhuti, te tak zwane dobre cnoty, o~których mówi Tathagata,
nie są dobrymi, lecz są tylko zwane dobrymi cnotami.

O~Subhuti, gdyby ktoś w~swej praktyce dawania uczynił
z~siedmiu skarbów stos tak wielki jak wszystkie góry Sumeru we
wszechświecie zebrane razem i~gdyby inny człowiek przyjął,
zatrzymał w~umyśle, czytał i~recytował choćby tylko jedną gathę
z~tej Pradżnia Paramita Sutry i~przedstawiał ją innym, to zasługa
wynikająca z~daru pierwszego nie byłaby warta setnej, tysięcznej,
dziesięciotysięcznej, nawet stutysięcznej części osiągniętej
przez drugiego, i~żadne porównanie między nimi nie jest
możliwe.

O~Subhuti, nie mów, że Tathagata myśli: ,,Wyzwolę wszystkie
żyjące istoty''. Nie myśl w~ten sposób, Subhuti. A~dlaczego? Nie
ma bowiem w~rzeczywistości żadnych żyjących istot, które
Tathagata mógłby wyzwolić. Gdyby tak było, Tathagata utrzymywałby
jaźń, istotę, duszę i~osobę, a~przecież Tathagata głosi o~jaźni,
że w~rzeczywistości jest nie-jaźnią, aczkolwiek zwykli ludzie
myślą inaczej. O~Subhuti, Tathagata mówi, że zwykli ludzie nie
istnieją, lecz są tylko zwani zwykłymi ludźmi.

Jak myślisz, Subhuti, czy Tathagata może być rozpoznany przez
swoje trzydzieści dwa fizyczne znamiona?

Odrzekł Subhuti:

\dlg Tak, tak, może tak być.

Rzekł Buddha:

\dlg O Subhuti, gdyby Tathagata mógł być rozpoznany przez swoje
trzydzieści dwa fizyczne znamiona, to i~władca świata mógłby być
Tathagatą.

Rzekł do Buddhy Subhuti:

\dlg O Czczony przez Świat, tak jak zrozumiałem twą naukę,
Tathagata nie może być rozpoznany przez swoje trzydzieści dwa
fizyczne znamiona.

Wówczas Czczony przez Świat wygłosił gathę:

\begin{verse}
	Kto widzi mnie w~kształcie	\\
	Kto szuka mnie w~dźwięku	\\
	Fałszywą kroczy ścieżką		\\
	Nie może postrzec Tathagaty.
\end{verse}

O~Subhuti, jeśli utrzymujesz myśl: ,,Tathagata nie polega na
swoim posiadaniu znamion dla osiągnięcia najwyższego
Oświecenia'', to Subhuti, wypędź tę myśl.

O~Subhuti, jeśli myślisz, że podczas rozwijania umysłu
Doskonałego Oświecenia będziesz pragnął unicestwienia wszystkich
Dharm, to nie myśl w~ten sposób, Subhuti. A~dlaczego? Bowiem ten,
kto rozwija Umysł Doskonałego Oświecenia, nie jest zwolennikiem
unicestwienia.

O~Subhuti, gdyby Bodhisattwa w~swej praktyce dawania zebrał
siedem skarbów w~ilości wystarczającej dla napełnienia tak wielu
światów, jak wiele jest ziaren piasku w~Gangesie, i~gdyby
z~drugiej strony inny człowiek pojął w~pełni, iż wszystkie dharmy
są bez jaźni, i~poprzez to osiągnął Doskonałość Cierpliwości, to
zasługi tego ostatniego byłyby większe. A~dlaczego? Ponieważ,
Subhuti, wszyscy Bodhisattwowie nie przyjmują nagrody za swoje
zasługi.

Spytał Buddhę Subhuti:

\dlg O Czczony przez Świat, dlaczego Bodhisattwowie nie
przyjmują nagrody za swoje zasługi?

O~Subhuti, Bodhisattwowie nie mają pragnienia ani
przywiązania, gdy praktykują chwalebne cnoty, dlatego oto nie
przyjmują nagrody.

O~Subhuti, jeżeli ktoś mówi, że Tathagata przychodzi lub
odchodzi, siedzi czy leży, ten nie rozumie mej nauki. A~dlaczego?
Ponieważ TATHAGATA nie ma żadnego skąd, żadnego dokąd, i~dlatego
zwany jest Tathagatą.

Jak myślisz, Subhuti, gdyby mężczyzna lub kobieta wielkiej
cnoty starli na proch wszystkie światy Wszechświata, to czy wiele
byłoby cząstek prochu?

Odrzekł Subhuti:

\dlg Wiele, wiele, o~Czczony przez Świat. A~dlaczego? Bowiem
jeśliby rzeczywiście istniały, Buddha nie mówiłby o~cząstkach
prochu. A~dlaczego? Ponieważ gdy Buddha mówi o~cząstkach prochu,
to nie istnieją one, lecz są tylko zwane cząstkami prochu.
O~Czczony przez Świat, gdy Tathagata mówi o~światach, nie istnieją
one, lecz są tylko zwane światami. A~dlaczego? Ponieważ gdyby
rzeczywiście istniały, byłyby właśnie zbiorami. Tathagata mówi
jednak o~zbiorach, że nie istnieją, lecz są tylko zwane
zbiorami.

\dlg O Subhuti, o~tym, co zwane jest zbiorem, nie sposób mówić,
lecz zwykły człowiek ma pragnienie i~przywiązanie ku takim
rzeczom.

Jak myślisz, Subhuti, gdy ktoś mówi: ,,Buddha głosi poglądy
o~jaźni, istocie, duszy i~osobie'', to czy ktoś taki rozumie moją
naukę?

\dlg O nie, Czczony przez Świat, ktoś taki nie rozumie.
A~dlaczego? Bowiem Tathagata głosi, iż poglądy o~jaźni, istocie,
duszy i~osobie nie istnieją, lecz są tylko zwane poglądami na
jaźń, istotę, duszę i~osobę.

\dlg O Subhuti, ten kto rozwija Umysł Najwyższego Oświecenia,
tak właśnie powinien znać, widzieć, wierzyć i~rozumieć. Powinien
uniezależnić się w~swym umyśle od percepcji rzeczy. O~Subhuti,
o~tych tak zwanych kształtach rzeczy Tathagata głosi, że nie
istnieją, lecz że są tylko zwane kształtami rzeczy.

O~Subhuti, gdyby ktoś przez niezliczone eony składał w~darze
siedem skarbów w~ilości wystarczającej do wypełnienia wszystkich
światów i~gdyby z~drugiej strony mężczyzna lub kobieta wielkiej
cnoty rozwinęli Umysł Bodhi, przyjęli, zatrzymali w~umyśle,
czytali i~recytowali choćby jedną gathę z~tej sutry
i~przedstawiali ją innym, to ich zasługi przewyższyłyby tamte.
A~w~jaki sposób powinni nauczać innych? Przez nauczanie tego bez
przywiązania do formy, w~niezmienności absolutu. Przeto:

\begin{verse}
	Jak gwiazdy, błąd widzenia czy jak lampę,	\\
	Jak złudną zjawę, kroplę rosy, bańkę piany,	\\
	Jak śnienie, błyskawicę lub jak chmurę		\\
	Oglądaj uwarunkowane.
\end{verse}

Gdy Buddha skończył wykładać tę sutrę, starszy Subhuti, wraz
z~mnichami, mniszkami, świeckimi braćmi i~siostrami, wraz z~całym
światem dewów, ludzi i~asurów, słuchającymi Jego nauki, wszyscy
zostali wypełnieni radością, wierzyli w~nią, przyjęli
i~przestrzegali.

\end{document}
